• 11 kwietnia 2020

Bioróżnorodność a pandemia

Bioróżnorodność a pandemia

Bioróżnorodność a pandemia 480 600 PLGBC

Materiał Partnera

„Jesteśmy blisko związani z naturą, czy nam się to podoba, czy nie. Jeśli nie dbamy o naturę, nie możemy dbać o siebie”. To słowa Ingera Andersena – dyrektora wykonawczego UNEP (Program Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska) – organizacji zajmującej się ustalaniem globalnego programu ochrony środowiska i promocją spójnego wdrażania zrównoważonego rozwoju.

Być może myślisz, że bioróżnorodność i prawidłowe funkcjonowanie ekosystemów, szczególnie w środowisku zurbanizowanym, ma niewiele wspólnego z ekstremalnymi zjawiskami, jakie występują w ostatnim czasie na Ziemi: powodzie, pożary na Syberii i w Australii, liczne epidemie chorób zakaźnych w różnych częściach świata, wreszcie światowa pandemia COVID-19. Prawda jest taka, że po raz kolejny dostajemy od natury „żółtą kartkę.”

Jak to możliwe? Co ma bioróżnorodność do pandemii i naszego zdrowia? Oto kilka niezbędnych informacji na temat tej zależności, przygotowanych przez TACTUS.

Większość naturalnych lub półnaturalnych, opartych na bioróżnorodności ekosystemów, jest odporna i przystosowana do regulowania wpływu czynników chorobotwórczych. Im bardziej różnorodny pod względem biologicznym jest dany ekosystem (mnogość i różnorodność gatunków, ale odpowiednich siedliskowo), tym trudniej rozprzestrzenia się w nim i dominuje dany patogen. Rabunkowa gospodarka w ostatnich dekadach w postaci wycinki lasów, regulacji rzek, zbyt dużych połowów, intensyfikacji rolnictwa i hodowli zwierząt, nieracjonalnego gospodarowania wodą, wszelkich działań, które w połączeniu z dużą skalą ich oddziaływania przyczyniają się do zmian klimatycznych, rozwoju przemysłu i związanej z nim infrastruktury, bardzo zmodyfikowała znaczną część ekosystemów – niszcząc strefy buforowe, całe ekosystemy lub doprowadzając do ich fragmentacji. Te czynniki nie pozostały bez wpływu na zasoby populacji dziko występujących gatunków, stwarzając możliwości przenoszenia patogenów ze zwierząt na ludzi oraz doprowadzając do spadku różnorodności biologicznej w niespotykanej dotąd skali oraz tempie. Kolokwialnie mówiąc – natura nie lubi próżni, więc stopniowy spadek bioróżnorodności sprzyjał i nadal sprzyja rozwojowi określonych patogenów i wektorów (organizmów) je przenoszących.

Z uwagi na mnogość gatunków, które mogą być wektorami przenoszącymi patogeny lub być ich gospodarzami, obszary o dużej różnorodności biologicznej utrudniają transmisję i rozprzestrzenianie się patogenów (co wykazano na przykładzie wirusa Zachodniego Nilu i boreliozy).

W 2016 roku UNEP zidentyfikował epidemie chorób odzwierzęcych jako jedno z najpoważniejszych zagrożeń na świecie. Wykazywano wówczas, że 75% nowych chorób zakaźnych u ludzi jest pochodzenia odzwierzęcego oraz, że funkcjonowanie tych chorób jest ściśle powiązane ze stanem ekosystemów. Raport UNEP wskazuje, że nowa choroba zakaźna identyfikowana jest u ludzi średnio co 4 miesiące.

Postępujące zmiany klimatu (bez względu na to, czy są odzwierciedleniem cykliczności występującej w przyrodzie, czy kryzysu klimatycznego) w postaci zmian temperatury, wilgotności, zasobów wodnych oraz naturalnej sezonowości, bezpośrednio wpływają na przeżywalność drobnoustrojów w środowisku. Według licznych specjalistów to właśnie postępujące zmiany klimatyczne będą kołem napędowym otwierającym wrota dla kolejnych epidemii.

Co powinniśmy więc zrobić z myślą o ochronie naszego zdrowia i życia w przyszłości? Postawić na bioróżnorodność, jej ochronę i wzmacnianie jej potencjału.

Oto kilka prostych przykładów, co możesz zrobić w mieście, na terenie zurbanizowanym, będąc inwestorem, projektantem, zarządcą, pracownikiem odpowiedzialnym za projekt, asesorem lub po prostu osobą prywatną:

  1. Zadbaj o to, aby zieleń projektowa była naturalnym przedłużeniem sąsiadujących półnaturalnych lub naturalnych ekosystemów.
  2. Zwróć uwagę, czy gatunki dobrane do skwerów, patio biurowca, czy własnego ogrodu są odpowiednie siedliskowo, czy na pewno nie ma wśród nich gatunków inwazyjnych lub obcego pochodzenia, które niejednokrotnie wypierają gatunki rodzime.
  3. Zadbaj o to, by zieleń projektowa lub Twój własny ogród lub oaza na balkonie składały się z gatunków nie wymagających intensywnego podlewania, stosowania nawozów lub środków ochrony roślin.
  4. Zadbaj o redukowanie wyspy ciepła z wykorzystaniem zieleni – rodzimych, odpowiednich siedliskowo gatunków roślin.
  5. Aranżując ogród lub zazieleniając swój taras lub balkon, zwróć uwagę na dobór gatunków przyjaznych dla zapylaczy. Wiele przydatnych informacji znajdziesz tu: https://zdrowebiuro.plgbc.org.pl/kategorie/natura-w-biurze-i-na-zewnatrz/
  1. Budując, postaw na budownictwo zrównoważone stawiające na szereg proekologicznych, przyjaznych środowisku rozwiązań.
  2. Korzystaj z certyfikacji wielokryterialnych – to gwarancja wyboru najlepszych rozwiązań i produktów mających na celu ochronę środowiska.
  3. Budując lub kupując dom czy myśląc o kupnie mieszkania, postaw na sprawdzone firmy i dostawców działających w sektorze budownictwa zrównoważonego oraz na ekologiczne rozwiązania.
  4. Potrzebujesz wsparcia, profesjonalnych rozwiązań lub inspiracji – skorzystaj z doświadczenia i wiedzy ekspertów. Tactus od kilku lat wspiera firmy i osoby indywidualne w zakresie ochrony bioróżnorodności.