Ślad węglowy wyrobów budowlanych – potrzebujemy Twojej opinii

Weź udział w ankiecie i pomóż nam stworzyć narzędzie przydatne w Twojej pracy.
Ankieta zawiera 14 pytań odnoszących się do propozycji funkcjonalności opracowywanej platformy internetowej.

ZANIM WYPEŁNISZ ANKIETĘ ZAPOZNAJ SIĘ Z INFORMACJAMI WSTĘPNYMI.
LINK DO ANKIETY NA DOLE STRONY – ODPOWIEDZI ZBIERAMY DO 22 GRUDNIA 2023.

Informacje wstępne:

Polskie Stowarzyszenie Budownictwa Ekologicznego PLGBC w konsorcjum z jednostkami badawczo-naukowymi (Politechnika Wrocławska oraz ITB) rozpoczęło w czerwcu 2023 r. międzynarodowy projekt FoCA – Free of Carbon Architecture.

Jego celem jest stworzenie ogólnodostępnego narzędzia – interaktywnej platformy internetowej FoCA, dostarczającego informacje o właściwościach środowiskowych materiałów i wyrobów budowlanych oraz wspierającej przez to dekarbonizację budownictwa w Polsce.

Platforma pozwoli użytkownikom (głównie przedstawicielom MŚP, ale także innym zainteresowany stronom) oceniać wpływ na środowisko wybranych materiałów budowlanych i produktów oraz porównywać je między sobą. Obecnie w Polsce brakuje narzędzia umożliwiającego takie porównania, a wiedza na temat wpływu materiałów na środowisko jest bardzo niska. Głównym problemem jest brak informacji o wpływie na środowisko dla znaczącej ilości materiałów budowlanych, co wynika z niewielkiej liczby dostępnych deklaracji środowiskowych EPD (Environmental Product Declaration).

Do wykonania i rozwoju platformy niezbędne jest zebranie informacji o materiałach budowlanych lub produktach dostępnych na polskim rynku budowlanym w postaci danych opisujących ich wybrane oddziaływania na środowisko w modułach A1-A3 (faza wyrobu, from cradle to gate) – specyficzne EPD. Wykorzystując je  projekt FoCA przewiduje wykonanie obliczeń dla ponad 100 materiałów lub produktów i przedstawienie ich w postaci deklaracji generycznych tzn. prezentujące dane uśrednione dla danego materiału obecnego na polskim rynku budowlanym na platformie internetowej. Wybrano najważniejsze dane opisujące wpływ na środowisko i wyodrębniono następujące wskaźniki:

  • emisje gazów cieplarnianych (GWP),
  • zużycie energii pierwotnej wyrażone w MJ z rozróżnieniem na źródła odnawialne (TRPE) i źródła nieodnawialne (TNRPE)
  • wyczerpanie zasobów wody (WD)

Oprócz dostępu do powyższych danych platforma umożliwi także porównanie materiałów i produktów pod kątem ich specyficznych właściwości, takich jak np. izolacyjność termiczna, paroprzepuszczalność, wytrzymałość na ściskanie.

Ponieważ opracowane będą wskaźniki środowiskowe materiałów lub produktów obejmujące większość elementów budynku (np. wyroby do budowy ścian, stropów, pokrycia dachowe, stolarkę, izolacje itd.), platforma FoCA umożliwi orientacyjne obliczenie w fazie koncepcji np. sumarycznego wskaźnika Global Warming Potential (GWP) dla elementów konstrukcyjnych budynku w modułach A1-A3 (faza wyrobu, wbudowany ślad węglowy).

Projekt będzie trwał do maja 2025, kiedy to platforma zostanie opublikowana i udostępniona w Internecie, nieodpłatnie dla wszystkich użytkowników.

Funkcjonalności:

Proponowane funkcjonalności w obszarze zakresu informacji zostały podzielone na cztery moduły:

Moduł 1 – Edukacyjny
Moduł 2 – Bazy materiałów i produktów
Moduł 3 – Porównywarki materiałów i produktów
Moduł 4 – Szacowania śladu węglowego wybranych elementów konstrukcyjnych budynku

Zakres funkcjonalności w obszarze każdego z modułów przedstawia się jak poniżej.

Moduł 1 – Edukacja

Wspieranie dekarbonizacji budownictwa jest jednym z elementów walki ze zmianami klimatycznymi i ograniczeniem emisji gazów cieplarnianych do atmosfery, bezpośrednio wynika z regulacji prawnych obowiązujących na szczeblu międzynarodowym i krajowym, a także jest możliwe dzięki specjalistycznymi narzędziom opierających się skomplikowanej metodologii obliczeń, dlatego w ramach platformy FoCA zaproponowano moduł pełniący funkcję edukacyjną, która przybliży użytkownikom te zagadnienia. Poniżej przedstawiono proponowane sekcje:

  • Sekcja opisowa wprowadzająca wyjaśnienia podstawowych pojęć:
    • o przyczynach zmian klimatu i opisująca podstawowe pojęcia jak np. gazy cieplarniane, paliwa kopalne, efekt cieplarniany, antropocentyczne emisje GHG, ślad węglowy itp.
    • o objawach zmian klimatycznych takich jak wzrost ilości CO2 w atmosferze czy wzrost średniej temperatury
    • o potencjalnych skutkach zmian klimatycznych takich jak np. wzrost poziomu mórz, ekstrema pogodowe, zmiany w bioróżnorodności, migracje populacyjne
    • o podstawowych sposobach walki ze zmianami klimatycznymi takich jak np. międzynarodowa polityka klimatyczna, działania adaptacyjne i mitygacyjne, inicjatywy pozarządowe
  • Sekcja tabelaryczna z odnośnikami, wprowadzająca informacje na temat polityki środowiskowej:
    • Organizacji Narodów Zjednoczonych
    • Unii Europejskiej
    • Polski

Planowana jest prezentacja głównych porozumień (konwencji, traktatów), aktów prawnych (dyrektyw, rozporządzeń, ustaw) oraz dokumentów strategicznych (białe i zielone księgi, komunikaty, strategie) na liniowej skali czasowej pokazująca zasadnicze kamienie milowe polityk ONZ, UE i Polski oraz wzajemne relacje pomiędzy nimi. Do każdego z prezentowanych punktów dołączona będzie w postaci odnośnika skrótowa informacja. Poniżej przedstawiono przykład liniowej skali z podziałem na trzy kolumny reprezentujące ONZ, UE i Polskę:

Rysunek 1.

  • Sekcja opisowa informująca użytkowników o podstawach LCA (Life Cycle Assessment) i wyjaśniająca takie pojęcia jak definicja LCA, krótka historia, normalizacja, wskaźniki wpływu na środowisko, fazy życia budynku, deklaracje środowiskowe itp.
  • Sekcja tabelaryczna prezentująca najpopularniejsze narzędzia do analizy LCA wraz z ich krótką charakterystyką.
  • Sekcja tabelaryczna prezentująca najpopularniejsze systemy certyfikacji wielokryterialnej wykorzystujące wartości wskaźnika GWP do oceny inwestycji, wraz z ich krótką charakterystyką.
  • Sekcja tabelaryczna opisująca obowiązujące wymagania w zakresie obliczania wskaźnika GWP w wybranych krajach UE.

Moduł 2 – Baza materiałów i produktów

W ramach projektu przygotowane zostaną generyczne (uśrednione) deklaracje środowiskowe popularnych w Polsce materiałów i produktów obejmujące cztery wskaźniki wpływu na środowisko w ramach modułów A1-A3 (faza wyrobu). Informacje te będą dostępne na platformie FoCA razem z innymi informacjami na temat danego materiału lub produktu. W sumie opisowo udostępnione zostaną następujące informacje:

  • nazwa materiału lub produktu
  • ogólny opis procesu produkcji
  • podstawowe parametry fizyczne jak: gęstość, współczynnik przewodzenia ciepła (dla izolacji termicznych), opór dyfuzyjny (dla izolacji przeciwwodnych), wytrzymałość na ściskanie (dla ścian)
  • kategoria elementu budynku wg Level(s) (elementy nośne, elementy nienośne, elementy fasadowe, dachy)
  • uszczegółowiona kategoria typu elementu budynku (elementy konstrukcyjne, stropy, ściany, podłogi, ściany działowe, izolacje termiczne, izolacje przeciwwodne, izolacje akustyczne, tynki, okładziny, stolarka, pokrycia dachowe, łączniki)
  • kategoria pochodzenia materiału (mineralny, metal, pochodzenia organicznego, tworzywo sztuczne, komponent)
  • wskaźniki środowiskowe w fazie wyrobu (moduły A1-A3, sumarycznie i w podziale na: A1 (moduł dostawy surowców), A2 (moduł transportu), A3 (moduł wytwarzania):
    • GWP (Global Warming Potential, potencjał globalnego ocieplenia, kgCO2eq/kg)
    • TRPE (Total Renewable Primary Energy, energia pierwotna ze źródeł odnawialnych, MJ/kg)
    • TNRPE (Total Non-Renewable Primary Energy, energia pierwotna ze źródeł nieodnawialnych, MJ/kg)
    • WD (Water Depletion, zużycie wody, m3/kg)
    • BC (Biogenic Carbon, zawartość węgla biogenicznego, kg/kg)

Wskaźniki mogą być prezentowane w formie opisowej lub np. wykresu radarowego, pierścieniowego, słupkowego itp.

  • Wskaźniki będą prezentowane w odniesieniu do 1 kg materiału (powyżej) ale planowane jest także zaprezentowanie ich wartości w odniesieniu do innych jednostek funkcyjnych takich jak:
    • na 1 m3 objętości dla materiałów objętościowych
    • na 1 m2 powierzchni dla materiałów powłokowych
    • na 1 m2K/W oporu cieplnego dla materiałów izolacyjnych
    • na 1 kg/m*s*Pa współczynnika przepuszczania pary wodnej dla izolacji przeciwwodnych
    • na 1 MPa wytrzymałości na ściskanie dla materiałów wykorzystywanych do wznoszenia ścian nośnych
  • Źródła danych wykorzystane do obliczeń wraz z pokazaniem zakresu wyników.

Moduł 3 – Porównywanie materiałów i produktów

Aby przybliżyć użytkownikom różnice w wartościach wskaźników wpływu na środowisko (w szczególności dla GWP) pomiędzy poszczególnymi materiałami lub produktami planowane jest zestawianie ich ze sobą na jednym wykresie w sposób umożliwiający szybką identyfikację materiałów lub produktów o wysokich lub niskich wartościach wybranego wskaźnika w ramach danej jednostki funkcyjnej. Aby było to możliwe niezbędne będzie filtrowanie listy pod kątem wybranych kryteriów. Będą one następujące:

Rysunek 2.

Forma wykresu powinna umożliwiać szybką identyfikację materiałów lub produktów o niskiej lub wysokiej wartości wskaźnika, a także proporcje pomiędzy nimi. Poniżej przedstawiono propozycję formy wykresu uwypuklającego te zależności.

Rysunek 3.

Przykład wykresu słupkowego, który obrazuje wzajemne relacje pomiędzy materiałami, na którym pokazano również ujemne wartości wynikające z zawartości węgla biogenicznego w materiale.

Oprócz podstawowego wykresu wynikającego z filtrowania wg zadanych kryteriów  zaproponowano wprowadzenie dodatkowej formy wykresu w przypadku wyboru wszystkich kategorii pochodzenia materiałów lub wszystkich elementów budynku. Poniżej przedstawiono przykładowe wykresy:

Rysunek 4.

Wykres radialny umożliwia prezentację wyników dla wszystkich kategorii pochodzenia materiału, jednocześnie wskazując na materiały o niskiej lub wysokiej wartości wskaźnika wraz z proporcjami pomiędzy nimi.

Rysunek 5.

Wykres wierszowy umożliwia prezentację wyników dla wszystkich kategorii typu elementu w budynku, jednocześnie wskazując na materiały o niskiej lub wysokiej wartości wskaźnika wraz z proporcjami pomiędzy nimi.

Ostatnim przykładem zbiorczego wykresu może być wykres punktowy wskazujący na jednej płaszczyźnie dwie informacje: wartość wskaźnika w odniesieniu do masy oraz wartość wskaźnika w odniesieniu do objętości.

Rysunek 6.

Obok przedstawiono wykres  bąbelkowy wykonany w tej konwencji z dodatkowo zobrazowanymi materiałami w postaci ich zdjęć. Wykres pozwala odczytać, które materiały mają wysokie lub niskie wartości wskaźnika GWP zarówno w stosunku do ich masy, jak i objętości. Jest to istotne ponieważ niektóre materiały posiadają niskie wartości w stosunku do masy a wysokie do objętości (beton) lub odwrotnie (XPS).

Moduł 4 – Szacowanie śladu węglowego wybranych elementów konstrukcyjnych budynku w zakresie A1-A3

Ostatnim modułem będzie część dzięki której będzie można w fazie koncepcji budynku wykonać podstawowe obliczenia sumarycznej wartości dowolnego wskaźnika w odniesieniu do konstrukcyjnych elementów budynku, w zakresie modułów A1-A3 (wbudowany ślad węglowy) oraz dostępnych na platformie FoCA materiałów lub produktów. Pozwoli to w dokonaniu oceny oraz ewentualnie podjęciu decyzji o zmianie materiału wysokoemisyjnego na niskoemisyjny.

Wprowadzanie danych do obliczeń będzie odbywać się ręcznie poprzez formularz wyboru lub wybór materiału bezpośrednio z bazy lub z wykresu.

W rezultacie użytkownik otrzyma wyniki w jednej z trzech możliwych postaci:

  • Wykresów całkowitych wartości wybranych wskaźników oddziaływania na środowisko (GWP, TRPE, TNRPE, WD, BC) w odniesieniu do wybranej grupy materiałów.
  • Wykresów wartości wybranych wskaźników oddziaływania na środowisko (GWP, TRPE, TNRPE, WD, BC) w odniesieniu do wybranej grupy materiałów.
  • Wykresu wartości procentowych wybranych wskaźników oddziaływania na środowisko (GWP, TRPE, TNRPE, WD, BC) w odniesieniu do typów elementu budynku.

Wypełnij ankietę TUTAJ
Odpowiedzi zbieramy do 22 grudnia 2023 r.

Serdecznie dziękujemy!

Skip to content