Szucha Premium Offices w Warszawie, Cichy Dom w Czerwionce-Leszczynach, Dom Symbiotyczny, Tchnienie, Botanica Jelitkowo – budynek i wnętrze, Wodny Park Tychy, Centrum Praskie Koneser, Technologia GreenLife – systemy odzysku wody deszczowej i recyklingu wody szarej, Park Reduta w Krakowie, to zwycięzcy ósmej edycji prestiżowych nagród konkursu PLGBC Green Building Awards 2019. Konkurs organizowany jest przez Polskie Stowarzyszenie Budownictwa Ekologicznego PLGBC. Rozdanie nagród odbyło się 3 października podczas uroczystej Gali towarzyszącej 9. PLGBC Green Building Symposium w The Tides w Warszawie. Autorem projektu i wykonawcą tegorocznych statuetek jest HORIZONE STUDIO.

Ideą konkursu i przyznawanych w nim wyróżnień jest promocja nowoczesnych rozwiązań dla zrównoważonego budownictwa. Konkurs dedykowany jest firmom z branży budownictwa i nieruchomości. Tegoroczna edycja została poszerzona o nowe kategorie. To jedyna tego typu inicjatywa, która wyróżnia najlepsze projekty green building w Polsce.

Jury oceniało prace zarówno pod względem walorów związanych z budownictwem ekologicznym i zrównoważonym rozwojem, jak i architektonicznych oraz estetycznych. Pod uwagę były brane również wszelkie nowatorskie rozwiązania zastosowane w zgłaszanym budynku, projekcie, wnętrzu, produkcie i inicjatywie.

W tym roku do konkursu dodano nowe kategorie, uwzględniające najlepsze zmodernizowane lub rozbudowane budynki, ekologiczne budownictwo mieszkaniowe oraz wyróżniające się inwestycje miejskie/gminne. Jest to odpowiedź na wymagania rynku – rozszerzający się zakres zielonego budownictwa w Polsce i zainteresowanie konkursem ze strony coraz bardziej wyspecjalizowanych segmentów rynku budownictwa.

Muszę przyznać, że poziom zgłoszeń jest na naprawdę wysokim poziomie praktycznie w każdej kategorii. Miło zobaczyć, jak rośnie świadomość ekologiczna, zarówno projektantów, jak i inwestorów oraz idący cały czas do przodu postęp technologiczny – mówi Jakub Kuszewski, Prezes firmy Forbo Flooring Polska.

Grono Jury PLGBC Green Building Awards 2019 tworzyły znakomite osobistości świata architektury, budownictwa i nieruchomości:

  • prof. dr hab. inż. arch. Ewa Kuryłowicz, Członek Honorowy Jury, wiceprezes i generalny projektant autorskiej pracowni architektury Kuryłowicz & Associates.
  • Robert Konieczny, Członek Honorowy Jury, architekt.
  • Wojciech Małecki, Członek Honorowy Jury. Wraz z żoną Joanną prowadzi pracownię MAŁECCY biuro projektowe.
  • Justyna Biernacka, Wiceprezeska ds. przestrzeni miasta w Fundacji Przestrzenie, Pełnomocniczka Zarządu Warszawskiego Oddziału SARP ds. Zrównoważonej Architektury.
  • prof. dr hab. inż. arch. Wacław Celadyn, Profesor zwyczajny, dyrektor Instytutu Projektowania Budowlanego Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej.
  • Elżbieta Dziubak, Generalny Architekt w ALUPROF.
  • Jakub Kuszewski, Prezes firmy Forbo Flooring Polska.
  • Jakub Lewkowicz, Business Development w Kuryłowicz & Associaties.
  • Bartosz Marcol, Starszy konsultant ds. Zrównoważonego rozwoju w firmie Arup Polska.
  • Ewa Kowalska-Ocneanu, Chief Sustainability w WSP Polska.
  • dr inż. arch. Aleksandra Witeczek, adiunkt w Katedrze Projektowania Architektonicznego na Wydziale Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach.

Przedstawione projekty były bardzo ciekawe, czasami nowatorskie, czasami bardzo ambitne, ale wszystkie mają duże znaczenie dla środowiska. To była wielka przyjemność zapoznać się z nimi wszystkimi i widzieć, że zrównoważone budownictwo jest teraz tak bardzo w uwadze także polskiego społeczeństwa – podsumowuje Ewa Kowalska-Ocneanu, Chief Sustainability w WSP Polska.

Statuetki dla Laureatów konkursu PLGBC Green Building Awards 2019 zaprojektowało i przygotowało Horizone Studio.

Organizatorem konkursu jest Polskie Stowarzyszenie Budownictwa Ekologicznego PLGBC, które od 11 lat wspiera sektor budownictwa w Polsce poprzez rozwijanie procesu projektowania, budowania i użytkowania budynków w oparciu o elementy zrównoważonego rozwoju.

Wyróżnienie najlepszych zielonych budynków i projektów w Polsce odbyło się podczas uroczystej Gali towarzyszącej 9. PLGBC Green Building Symposium w dniu 3 października br. w The Tides w Warszawie.

Laureaci konkursu PLGBC Green Building Awards 2019:

Kategoria 1 – Najlepszy zrealizowany budynek ekologiczny certyfikowany

Laureat: Szucha Premium Offices
Projektant: Biuro Architektoniczne Stelmach i Partnerzy
Inwestor: Green Property Group

Szucha Premium Offices, certyfikowany w LEED Platinum, stanowi jedną z oaz zieleni w Warszawie. System wewnętrznych ogrodów wertykalnych łączy się z zielonymi dachami i roślinnością na zewnątrz biurowca, wspierając nie tylko kondycję zdrowotną użytkowników, ale także poziom bioróżnorodności działki. Zielone ściany wywierają pozytywny wpływ na komfort przebywających w budynku ludzi, jednocześnie podnoszą wilgotność powietrza i estetykę przestrzeni, a rośliny na zewnątrz zmniejszają efekt miejskiej wyspy ciepła i zmniejszają ilość wód opadowych odprowadzanych do kanalizacji deszczowej. Zresztą plusów płynących z obecności tylu roślin na obszarze budynku jest znacznie więcej, a są to doskonale znane wskaźniki: począwszy od obniżenia temperatury, przez pochłanianie CO2 i pyłów, po izolację akustyczną. Poza tym wszystkim, biurowiec technicznie jest wysokowydajny, a powstał na działce wcześniej zagospodarowanej. Pod wieloma względami jest to przykład projektowania według zasad zrównoważonego rozwoju, a dodatkowo wybijająca się biofilia zaważyła na wyborze laureata.

Wyróżnienie: V.Offices
Projektant: Iliard i Wspólnicy
Inwestor: AFI Europe

V.Offices to budynek, który również wzniesiono na wcześniej użytkowanej i porzuconej działce, w tym przypadku postindustrialnej. Co jednak najbardziej go wyróżnia, to system ciepłowniczy stanowiący połączenie wysokosprawnych niskoemisyjnych kaskadowych kotłów gazowych z energią odnawialną z dachowych kolektorów słonecznych. W naszym regionie to zdecydowanie innowacyjne podejście. Najwyższa ocena w certyfikacji BREEAM (czyli outstanding) odzwierciedla zachowanie wysokich parametrów także w pozostałych kryteriach: jakości powietrza, akustyce czy kształtowaniu przestrzeni. Z drugiej zaś strony V.Offices w znacznie bardziej przyziemny, namacalny sposób dba o komfort użytkowników – a także o zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza, m.in. zapewniając ponad 100% więcej stojaków rowerowych niż wymagała certyfikacja, kilkanaście miejsc do ładowania samochodów elektrycznych i specjalne miejsca do car-sharingu. Wartym odnotowania jest fakt, że budynek zdobył już wcześniej wyróżnienie w konkursie PLGBC w kategorii dla projektów – obecne wyróżnienie wskazuje więc, że założenia nie pozostały jedynie na papierze.

Kategoria 2 – Najlepszy zrealizowany budynek ekologiczny bez certyfikatu (bądź precertyfikowany)

Laureat: Cichy Dom
Projektant: toprojekt
Inwestor: Sebastian Cichy

Cichy Dom powstał… 100 metrów od zjazdu z autostrady – i dzięki prostym, estetycznym rozwiązaniom rzeczywiście jest cichy. Dokładniej, dzięki swej podłużnej formie i usytuowaniu wzdłuż autostrady – sam staje się ekranem akustycznym. Dodatkowo, żeby wzmocnić efekt, układ ścian zaprojektowano w formie swego rodzaju tuneli, dzieląc budynek na strefy użytkowane przez domowników w różnych porach dnia i w różny sposób. Izolując się od hałasu, dom nie jest jednak zamknięty na otoczenie: duże przeszklenia otwierają wnętrze na rozbudowany ogród. Projekt jest unikalny, bo przygotowany dla konkretnej rodziny. Zdecydowanie wyróżnia go naturalność i prostota rozwiązań, skupionych na zniwelowaniu uciążliwości otoczenia – o tak naturalnym projektowaniu, zgodnym z ukształtowaniem terenu, geografią i fizyką często się dziś zapomina.

W tej kategorii jury zdecydowało nie przyznawać wyróżnienia.

Kategoria 3 – Najlepszy projekt ekologiczny

Laureat: Dom Symbiotyczny
Projektanci: BXBstudio Bogusław Barnaś i Studio Projektowe Paweł Jarosz

Dom Symbiotyczny próbuje na nowo zdefiniować koncepcję życia w symbiozie z naturą. Projekt zawiera powiązane ze sobą rozwiązania, które sprawiają, że dom staje się w pełni autonomiczny, a jednocześnie dba o komfort użytkownika. Koncepcja domu przewiduje budowę m.in. akwarium kąpielowego, które pozwala obserwować naturalną florę i faunę z wnętrza domu, szklarnię, która pozwala uprawiać rośliny cały rok oraz akumulator energii w postaci symbiotycznego kominka. Dom pozwala również hodować kury i inne zwierzęta, a dzięki automatycznemu systemowi czyszczącemu hodowanie zwierząt staje się bardziej dostępne. Przestrzeń wokół to kompozycja naturalnych form terenu i lokalnej roślinności. Prosty w formie, Dom Symbiotyczny może funkcjonować zarówno na wsi, jak i w mieście. Z innymi podobnymi budynkami może wręcz tworzyć Osiedla Symbiotyczne, które stałyby się namiastką wiejskiego życia w miastach.

Wyróżnienie: Pasywne Przedszkole w Podkowie Leśnej
Projektant: Bjerg Arkitektur Polska
Inwestor: Miasto Podkowa Leśna

Tym, co wyróżnia projekt budynku w Podkowie Leśnej jest możliwość prefabrykacji oraz stworzenie w pełni pasywnego przedszkola, co samo w sobie jest rozwiązaniem ekologicznym. Dodatkowo dzięki estetycznej formie budynku będzie on tworzył dobre nawyki w kreowaniu architektonicznej oraz ekologicznej świadomości u dzieci. Tarasy i inne rozwiązania mają ułatwiać najmłodszym pełne korzystanie z zielonego otoczenia. Sercem budynku jest drzewo, wokół którego zaprojektowano całą bryłę.

Najlepszy studencki projekt ekologiczny

Laureat: Tchnienie
Projektanci: Małgorzata Barwińska, Justyna Bielak, Kamil Brończyk, Natalia Choinacka, Aleksandra Dębicka, Laura Janik, Weronika Radzięta

Jury postanowiło nagrodzić pracę pod tytułem „Tchnienie” za wieloaspektowe podejście do projektowanego obiektu. W jednej formie Autorzy zawarli odpowiedzi na wiele bolączek współczesnego miasta, jakimi są zanieczyszczenie powietrza, wypieranie zieleni przez intensywną zabudowę oraz deficyty estetyczne. Rozwiązania techniczne, materiały budowlane i roślinność zostały dobrane w taki sposób, aby zredukować do minimum negatywny wpływ obiektu na otoczenie. Poza właściwymi rozwiązaniami środowiskowymi praca zachwyca przemyślaną, oszczędną i elegancką formą architektoniczną.

Wyróżnienie: Synergiczna Palarnia Kawy
Projektanci: Natalia Steblewska, Marta Stróżczyńska

Jury wyróżniło pracę pod tytułem “Synergiczna palarnia kawy” za podjęcie bardzo aktualnego i zarazem trudnego tematu gospodarki cyrkularnej. Projektowany obiekt jest pomyślany jako cyrkularny zarówno w funkcji, formie, jak i zastosowanych rozwiązaniach technicznych i materiałowych. Autorki zadbały o to, by „Synergiczna palarnia kawy” była w jak największym stopniu samowystarczalna i nie wpływała negatywnie na środowisko. Brawo!

Kategoria 4 – Najlepsza ekologiczna zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna

Laureat: Botanica Jelitkowo – budynek A1-A2
Projektant: Maarte
Inwestor: Invest Komfort

Botanica Jelitkowo wyróżnia się tworzeniem zielonych, integrujących mieszkańców przestrzeni oraz stosowaniem surowych naturalnych wykończeń i wyposażenia. Nawiązuje do potrzeby kontaktu człowieka z naturą i przeniesienia jej także do wnętrza budynku. Wyraźnie wybija się tu dbałość o odprowadzenie wody deszczowej z nawierzchni utwardzonych w kierunku zieleni, zamiast do kanalizacji, dzięki czemu woda jest zatrzymywana przez rośliny. W otoczeniu budynku znajduje się wiele krzewów i bylin, a na każdej części budynku zaprojektowano dachy zielone. Do wszystkich wykończeń pomieszczeń zastosowano naturalne drewno, surową stal ocynkowaną, do wykonania elewacji wykorzystano cegłę klinkierową, a do ścian, murków i schodów terenowych – surowy beton. Takie podejście nie tylko redukuje zanieczyszczenie powietrza na zewnątrz i wewnątrz budynku, ale także podkreśla i ułatwia kontakt z naturą.

Wyróżnienie:
Realizacja ekologicznego budynku wielorodzinnego ze wsparciem, zlokalizowanego w Gdańsku
Projektant: Główny Projektant: Leszek Pierzchliński – Ekoinbud; Autor Koncepcji: Wojciech Pilacki – Ecologiq
Inwestor: Gmina Miasta Gdańska

Projekt „Dom ekologiczny z mieszkaniami ze wsparciem przy ul. Dolne Młyny” zrealizowany został w ramach „Gdańskiego Programu Mieszkalnictwa Społecznego dla osób/rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym na lata 2016-2023”. Budynek ma konstrukcję drewnianą prefabrykowaną – takie rozwiązanie nie wymaga przerw technologicznych podczas wznoszenia, a prace można prowadzić o każdej porze roku. Budowa trwa mniej niż pół roku. W czasie użytkowania koszty zużycia energii są o 40% niższe niż w tradycyjnych budynkach murowanych. Nie zapomniano o instalacji w nim urządzeń zmniejszających zużycie wody oraz o miejscach tworzących wspólnotę: wspólnej świetlicy, placu zabaw, wiacie do spotkań sąsiedzkich. Jest to przykład projektu obniżającego koszty zarówno budowy, jak i użytkowania budynku, z zachowaniem rozwiązań prośrodowiskowych – w sytuacji, kiedy konieczna jest szybka konstrukcja.

Kategoria 5 – Najlepsza ekologiczna rozbudowa/modernizacja/renowacja

Laureat: Centrum Praskie Koneser
Projektant: Juvenes Project
Inwestorzy: Liebrecht & wooD i BBI development

Centrum Praskie Koneser, wspólne przedsięwzięcie Liebrecht & wooD i BBI Development, powstało w 2018 roku na terenie dawnej Warszawskiej Fabryki Wódek na warszawskiej Pradze. Rewitalizacji poddano 50% powierzchni. Dzisiaj, w unikalnej i inspirującej, postindustrialnej przestrzeni znajdujemy funkcje: biurową, handlową, restauracyjną, wystawienniczą, konferencyjną, a także hotelową i mieszkaniową. Całość spaja rozległa sieć placów i chodników, integrujących ludzi, a zachowany akcent czerwonej cegły, dawniejszej dumy Pragi, dodaje smaku i elegancji.
W dziedzinie rozwiązań technicznych Koneser wykorzystuje najnowsze metody monitorowania zużycia energii i wody, wyróżnia się też bardzo dobrymi parametrami termicznymi i ponadprzeciętną dostępnością światła dziennego w budynkach.

Wyróżnienie: Malta House
Projektant: Pentagram Architekci
Inwestor: REINO Dywidenda 2 / Reino Partners

Poznańska Malta House, wybudowana przez Skanska i certyfikowana LEED Platinum, po pięciu latach istnienia została poddana w całości renowacji i uzyskała drugi platynowy certyfikat w systemie LEED, tym razem dla budynków istniejących. Był to pierwszy taki budynek w Polsce – i jest jedyny z podwójną Platyną LEED. W budynku zastosowano szereg wydajnych energetycznie rozwiązań, a jednym z nich jest rozpoznawalna wizualnie fasada w kształcie harmonii, ograniczająca ogrzewanie się pomieszczeń od nasłonecznienia i umożliwiająca widok z okien na Jezioro Maltańskie.
Obiekt wyróżnia nie tylko wysoki standard czy unikalne położenie nad jeziorem w bliskiej odległości od centrum miasta, ale również doskonałe skomunikowanie z prawie każdą częścią Poznania. Warto podkreślić, że zarządca, Reino Partners, aktywnie zachęca najemców do zrównoważonego użytkowania budynku, co przekłada się na ich zaangażowanie i zadowolenie.

Kategoria 6 – Najlepszy zrealizowany ekologiczny budynek sektora publicznego

Laureat: Wodny Park Tychy
Projektant: Schick Architekci by TKHolding
Inwestor: RCGW S.A. / Miasto Tychy

Wodny Park Tychy działa w synergii z oczyszczalnią ścieków, z odpadowego biogazu wytwarzane są ciepło i energia, dzięki czemu tworzy samowystarczalny system energetyczny. System ten mógłby prawie w całości pokryć zapotrzebowanie energetyczne aż dwóch takich kompleksów. Nadmiarowe ciepło zrzucane jest do miejskiej sieci ciepłowniczej. Energia elektryczna w pierwszej kolejności zaspokaja potrzeby energetyczne obiektu, a jej nadmiar odsprzedawany jest do sieci energetycznej.
Centrum jest też budynkiem efektownym wizualnie. Architekturą nawiązuje do fal, przepływu wody, równoważącą różne funkcje symbolikę yin-yang, wpisuje się w lokalizację mieszczącego się nieopodal Jeziora Paprocańskiego. Na uwagę zasługuje także zastosowanie systemu BEMS – Building Energy Management System, który nadzoruje pracę nie tylko urządzeń, ale także instalacji wodnych, technologicznych, grzewczo-chłodniczych.

Wyróżnienie: Żłobek w Wągrowcu
Projektant: Pracownia 21
Inwestor: Gmina Miejska Wągrowiec

Żłobek w Wągrowcu to kolejny przykład ekologicznego budownictwa dla dzieci. Coraz częściej docenia się i przykłada wagę do projektowania pomieszczeń dla najmłodszych w sposób zrównoważony i zarazem piękny – tak, żeby od początku przebywały w przyjaznych i zdrowych przestrzeniach. Projektowi żłobka w Wągrowcu ta idea przyświeca i znakomicie się tu spełnia. Pomieszczenia są estetyczne, nie przytłaczają kolorami czy sprzętami. Budynek wyposażono w nowoczesne rozwiązania poprawiające jakość powietrza, akustykę, optymalizujące wytwarzanie i zużycie energii. Budynek jest również w pełni przystosowany dla osób niepełnosprawnych.

Kategoria 7 – Najlepsze zrównoważone wnętrze

Laureat: Botanica Jelitkowo – strefa fitness
Projektant: LOFT Magdalena Adamus
Inwestor: Invest Komfort

Botanica Jelitkowo wyróżnia się pomieszczeniami zdrowymi, naturalnymi, ułatwiającymi kontakt z naturą na zewnątrz i wprowadzoną do wnętrz. Strefa fitness to jedna z przestrzeni spełniających tu funkcję zarówno relaksacyjną, jak i społeczną. Z jej okien rozciąga się niepowtarzalny widok na rozbudowany obszar zielony. Zastosowano tu naturalne, przyjazne wykończenie pomieszczeń, nie emitujące do powietrza szkodliwych zanieczyszczeń. To miejsce piękne, eleganckie i zdrowe.

Wyróżnienie: L’Oréal House Warsaw w Browarach Warszawskich
Projektant: Trzop Architekci
Inwestor: L’Oréal

Nowa siedziba L’Oréal w Browarach Warszawskich została doceniona zarówno za zastosowanie nowoczesnych rozwiązań, wspierających komfort i zdrowie pracowników, jak i za wpasowanie w postindustrialny charakter budynku. Biuro to zmienia wizerunek tradycyjnego open space’u, wprowadzając przestrzenie o różnych funkcjach, personalizację stanowiska pracy, elastyczność funkcji, umożliwiając szybką zmianę. Wypełnione roślinami, zachowujące detale z mosiądzu, cegły, złotej siatki, odkryte instalacje – jest jednocześnie piękne, proekologiczne i inspirujące.

Kategoria 8 – Green Product of the Year

Laureat: Technologia GreenLife – systemy odzysku wody deszczowej i recyklingu wody szarej
Green Water Solutions

Rozwiązania GreenLife dla odzysku wody deszczowej i recyklingu wody szarej pozwalają w najbardziej efektywny sposób zmniejszyć ilość odprowadzanych z budynku ścieków i zużycie wody pitnej do celów niespożywczych. Uzyskaną wodę można wykorzystać do spłukiwania toalet, sprzątania czy podlewania zieleni wokół budynku. Jako najbardziej wyraziste podsumowanie niech posłuży wyliczenie, że w średniej wielkości budynku biurowym system odzysku wody pozwala zaoszczędzić aż 10-20 tys. litrów wody dziennie! Seria produktów GreenLife została nagrodzona ze względu na wielopoziomowy wpływ na rzecz zrównoważonego rozwoju. Wspiera dwa kluczowe zagadnienia związane z gospodarką wodną: pierwszym z nich jest mała dostępność zasobów wodnych w Polsce, ponieważ wykorzystując wody opadowe pomagamy zmniejszyć zapotrzebowanie na wodę wodociągową. Drugim jest retencja wody.

Wyróżnienie: Oklin GG02
Interseroh

Oklin GG02 to kolejny reprezentant rozwiązań zgodnych z zasadami gospodarki obiegu zamkniętego. Jest to niewielkie urządzenie, podobne do zamrażarki lub małej lodówki, kompostujące bioodpady – do postawienia w biurze, aneksie kuchennym, budynkowej kantynie. Nie generuje nieprzyjemnych zapachów, a powstający w wyniku działania znajdujących się w nim mikroorganizmów prekompost można użyć do nawożenia roślin doniczkowych czy zieleni wokół budynku. Rozwiązanie zostało docenione za ułatwienie niezwykle istotnego procesu segregacji odpadów. Co więcej wyprodukowany kompost może zostać wykorzystany w bliskiej odległości wytworzenia odpadów. Ze względu na nieprzyjemny zapach, najmniej chętnie segregujemy biomasę, jednak Oklin doskonale ten problem rozwiązał.

Kategoria 9 – Najlepsza ekologiczna inicjatywa miejska/gminna

Laureat: Park Reduta w Krakowie
Projektant: Autorska Pracownia Projektowa JWMS
Inwestor: Miasto Kraków

Park Reduta to największy (pow. 7,8 ha) w ostatnim czasie, założony od zera na terenie nieużytków, miejski Park w Krakowie. Stanowi połączenie naturalnej roślinności leśnej z rozplanowaniem według dawnych podziałów gruntów rolnych. Na jego terenie znajduje się historyczny szaniec z XIX w., a dodatkowo całość założenia jest utrzymana w charakterze nawiązującym do lokalnych oraz ponadlokalnych tradycji sięgających czasów przedchrześcijańskich, co wzmacnia pewną mistykę tego miejsca. Wprowadzono tu wiele ścieżek, oświetlenie, małą architekturę, pawilon rekreacyjny, kino letnie i place zabaw. Do wykończenia i budowy niezbędnych elementów wykorzystano naturalne materiały.

Wyróżnienie: Źródełka wody pitnej w lokalnych szkołach (Gdynia, Rumia, Wejherowo)
Projekt: Topserw (właściciel marki ZDROJOWNIA)
Inwestor: Miasto Gdynia

Inicjatywę wyposażenia gdyńskich i okolicznych szkół w estetyczne i higieniczne źródełka wody doceniono ze względu na jej charakter prozdrowotny, edukacyjny i proekologiczny. W szkołach zapewniony jest dzięki temu nieograniczony dostęp do wody pitnej, dostęp ten jest darmowy, ponieważ woda pochodzi z miejskich wodociągów, a uczniowie, nie pijąc wody z plastikowych butelek, a tylko korzystając z własnych bidonów wielokrotnego użytku, nie zanieczyszczają środowiska i kształtują w sobie ekologiczne zachowania.

Podobne informacje