fbpx

Dekarbonizacja budownictwa

Polska jest sygnatariuszem porozumienia paryskiego, które nakłada na podpisanych zobowiązanie, aby globalne antropogeniczne emisje gazów cieplarnianych netto osiągnęły poziom zerowy około roku 2050. Unia Europejska, w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, zakłada redukcję emisji gazów cieplarnianych o 55% do roku 2030. Osiągnięcie tych celów możliwe będzie dzięki dekarbonizacji wszystkich sektorów gospodarki.

Znaczenie budownictwa w procesie dochodzenia do neutralności klimatycznej jest kolosalne. Najświeższe dane pokazują, że budynki odpowiadają za 38%[1] światowych emisji CO2, przy czym 28% pochodzi z eksploatacji budynków, a pozostałe 10% spowodowane jest zużyciem energii niezbędnej do produkcji materiałów i technologii wykorzystywanych w budownictwie (wbudowany ślad węglowy). Wraz z rozwojem technologii pozwalających na zmniejszanie energochłonności budynków w trakcie ich użytkowania, rosnąć będzie znaczenie wbudowanego śladu węglowego, który obecnie jest często marginalizowany[2].

Aby osiągnąć neutralność klimatyczną, polski rynek budowlany musi przejść proces transformacji. Konieczna jest modyfikacja podejścia do produkcji materiałów, projektowania, procesu budowlanego oraz wykorzystywanych źródeł energii. Bazą tych działań muszą być zmiany w prawodawstwie, które umożliwią wdrożenie i weryfikację zamierzeń. Rozwiązania, które pozwalają na wznoszenie budynków o zerowym śladzie węglowym już istnieją – należy je odpowiednio promować oraz wspierać legislacyjnie i finansowo. Od zaangażowania sektora finansowego będzie zależeć skuteczna realizacja przedstawionych założeń, dlatego aktywny udział banków komercyjnych oraz międzynarodowych instytucji finansowych w projektowaniu odpowiednich instrumentów wspierających dekarbonizację w Polsce jest bardzo istotny.

[1] United Nations Environment Programme (2020). 2020 Global Status Report for Buildings and Construction: Towards a Zero-emission, Efficient and Resilient Buildings and Construction Sector

[2] Badania organizacji Architecture 2030 wykazały, że wbudowany ślad węglowy dla nowych budynków budowanych do roku 2050 osiągnie poziom praktycznie równy operacyjnemu (49 do 51%) <https://architecture2030.org/new-buildings-embodied/>

Wizja polskiego sektora budowlanego na rok 2050 jest następująca:

Wszystkie budynki powinny charakteryzować się zerowym operacyjnym śladem węglowym, natomiast budynki nowe i poddawane modernizacjizerowym śladem węglowym netto w całym cyklu życia (czyli zerowym bilansem wbudowanego i operacyjnego śladu węglowego).

BUDYNEK O ZEROWYM ŚLADZIE WĘGLOWYM NETTO (ang. Net Zero Carbon Building – NZCB) to budynek, którego wbudowany i operacyjny ślad węglowy w całym cyklu jego życia jest równy zero.

Biorąc pod uwagę działania konieczne do uzyskania miana NZCB, można opisać, że jest to budynek, w którym:

  1. Przeprowadzono inwentaryzację wszystkich źródeł emisji w całym cyklu życia, z wyszczególnieniem wbudowanego oraz operacyjnego śladu węglowego, licząc od momentu rozpoczęcia inwestycji[3],
  2. Zminimalizowano zapotrzebowanie na energię, ograniczając dzięki temu operacyjny ślad węglowy, przy równoczesnym doborze odpowiednich materiałów i technologii w procesie budowy, przez co maksymalnie ograniczono także wbudowany ślad węglowy,
  3. Dokonano optymalizacji pod względem ograniczenia śladu węglowego w całym cyklu życia – uwzględniając wbudowany oraz operacyjny ślad węglowy,
  4. Dołożono starań, aby w toku użytkowania w jak najwyższym stopniu wykorzystywana była energia odnawialna,
  5. Na etapie konserwacji, modernizacji oraz podczas rozbiórki ograniczano wbudowany ślad węglowy,
  6. Jeżeli pomimo podjęcia wszystkich wcześniejszych działań nie udało się osiągnąć zerowego poziomu śladu węglowego netto, zastosowano jego kompensację (ang. offset), wykorzystując do tego celu certyfikowane projekty redukcyjne.

[3] Budynki istniejące podlegają takim samym zasadom obliczania śladu węglowego jak nowe, jednakże do wyznaczenia śladu węglowego nie będzie brany pod uwagę wcześniejszy ślad operacyjny i wbudowany (które są najczęściej niemożliwe lub bardzo trudne do wyznaczenia w budynkach istniejących), a jedynie wszystkie procesy związane z budynkiem od momentu wykonania inwentaryzacji.

Osiągnięcie zerowego poziomu netto całkowitego śladu węglowego budynków do 2050 roku jest celem bardzo ambitnym, aczkolwiek możliwym do realizacji. Wymaga on transformacji zarówno budynków, jak i całego sektora budowlanego, ale przede wszystkim, potrzebne są wyraźne i zdecydowane działania władz na różnych szczeblach, które będą stymulować zmiany docelowo zmierzające do dekarbonizacji zasobów budowlanych.

Istotnym warunkiem osiągnięcia neutralności klimatycznej jest międzysektorowa współpraca, dlatego PLGBC dzięki wsparciu Specjalnego Funduszu Akcjonariuszy Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOiR) opracowało raport, który ma na celu ułatwienie wszystkim uczestnikom rynku budowlanego dokonanie tej transformacji.

Kwintesencja proponowanych działań przedstawiona jest na poniższym rysunku:

Zapraszamy do zapoznania się z pełną treścią raportu:

Organizacje i firmy, które poparły ścieżkę dekarbonizacji opracowaną w raporcie:

Więcej Informacji:
Alicja Kuczera
e-mail: akuczera@plgbc.org.pl