Dyrektywa CSDDD nakłada na duże przedsiębiorstwa z UE oraz wybrane duże podmioty spoza UE, prowadzące znaczącą działalność na jednolitym rynku, obowiązek identyfikowania, zapobiegania, łagodzenia i kończenia negatywnych skutków ich działalności dla praw człowieka (w tym praw pracowniczych) oraz środowiska – w ich własnych operacjach, w spółkach zależnych oraz w całym łańcuchu wartości. W praktyce oznacza to konieczność wdrożenia trwałych procesów due diligence, powiązanych z planami transformacji klimatycznej i raportowaniem. CSDDD uzupełnia tu obowiązki wynikające z dyrektywy Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), przenosząc akcent z samego ujawniania informacji na realne działania naprawcze i zarządzanie ryzykiem w łańcuchach dostaw.

Konsultacje mają charakter horyzontalny, ale ich tematyka jest szczególnie istotna dla sektora budownictwa i nieruchomości, gdzie łańcuchy wartości są długie, złożone i obejmują m.in. deweloperów, właścicieli i zarządców obiektów, wykonawców, dostawców materiałów, firmy serwisowe oraz instytucje finansujące projekty. Kwestionariusz obejmuje zagadnienia takie jak: włączanie należytej staranności do polityk i systemów zarządzania ryzykiem, prawa człowieka i wpływ środowiskowy, identyfikacja negatywnych skutków i czynników ryzyka, narzędzia cyfrowe, ustalanie priorytetów, zawieszanie relacji biznesowych, praktyki zakupowe, dochód zapewniający minimum egzystencjalne, działania naprawcze, obszary wysokiego ryzyka (CAHRAs), modelowe klauzule umowne, weryfikacja przez stronę trzecią oraz wytyczne dla organów nadzorczych.

Adresatami konsultacji są w szczególności duże przedsiębiorstwa i organizacje branżowe (w tym podmioty z sektora nieruchomości i budownictwa), organizacje pozarządowe, związki zawodowe, instytucje naukowe, organy publiczne oraz instytucje finansowe; a także ogół obywateli UE i spoza UE, którzy chcą zabrać głos w sprawie odpowiedzialności biznesu.

Wejście życie dyrektywy zostało przesunięte, obecny harmonogram to:

• 26 lipca 2028 r. – ostateczny termin dla Polski na wprowadzenie dyrektywy do krajowych przepisów (tzw. transpozycja). Do tego dnia firmy nie mają jeszcze obowiązków prawnych.
• 26 lipca 2029 r. – termin wdrożenia procedur należytej staranności dla wszystkich objętych dyrektywą firm (zatrudniające powyżej 5000 pracowników i osiągające obrót netto powyżej 1,5 miliarda euro)

Małe i średnie przedsiębiorstwa nie są objęte dyrektywą bezpośrednio, ale będą odczuwać jej skutki pośrednio – jako element łańcuchów wartości dużych firm, które będą wymagały od partnerów biznesowych spełniania określonych standardów środowiskowych i społecznych.

Dla sektora nieruchomości i budownictwa oznacza to m.in. konieczność systemowego podejścia do oceny ryzyk środowiskowych i społecznych w całym cyklu życia inwestycji: od pozyskania gruntów, przez projektowanie, budowę i eksploatację, aż po modernizacje i rozbiórki. W praktyce będzie to wymagało ściślejszego powiązania strategii ESG z politykami zakupowymi, zarządzaniem podwykonawcami, doborem materiałów i technologii, relacjami z lokalnymi społecznościami oraz planami transformacji klimatycznej portfeli nieruchomości. Firmy zarządzające dużymi portfelami nieruchomości, deweloperzy oraz instytucje finansujące projekty będą powinny wykazać, że identyfikują i adresują ryzyka związane m.in. z emisjami, zużyciem zasobów, warunkami pracy, prawami społeczności lokalnych, dostępnością mieszkań oraz odpornością budynków na zmiany klimatu.

Opracowanie: Andrzej Gutowski, Ekspert ds. rzecznictwa i legislacji w PLGBC